Paylaşım TarihiTemmuz 24, 2024
![şekil1](https://escarus.com/wp-content/uploads/2024/07/sekil1.jpg)
Dünya üzerinde dört kişiden biri hala temiz pişirme çözümlerine ulaşamadığı için açık ateş ocakları kullanmak durumundadır. Her yıl yaklaşık 3,2 milyon insan dumanlı yakıtlarla yemek pişirmenin neden olduğu ev içi hava kirliliği nedeniyle erken ölmektedir. Bu kirlilik, akciğer kanseri, kronik solunum yolu hastalıkları ve kalp hastalıklarına yol açmaktadır. Ayrıca, söz konusu kullanım küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %2’sini oluşturarak iklim değişikliğini olumsuz yönde etkilemektedir.[1]
Bu durum, pişirme ocaklarının türlerine ve kullanım biçimlerine dikkat çekmenin önemini ortaya koymaktadır. Ocaklar geleneksel ve modern olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Aşağıda görselde yer alan geleneksel (açık ateş) ocaklar; odun, kömür, tarımsal atık, tezek gibi yakıtlarla çalışan, taş ya da metal bir destek üzerine yerleştirilmiş basit bir yapıya sahiptir. Bu ocaklar basit yapıları sebebiyle yakıtın tam olarak yanmaması, yanma sırasında yeterli oksijen sağlanmaması, pişirme kabına yeterli ısının iletilmemesi gibi sebeplerden ötürü yakıtın tamamının enerjiye dönüştürülememesine ve düşük yanma verimliliğine yol açmaktadır. Ayrıca geleneksel ocaklar yüksek miktarda kirletici madde salarak iç mekân hava kalitesini olumsuz etkilemektedir. Sayılan tüm bu faktörler sağlık sorunlarına ve çevresel tahribata yol açarken toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini de derinleştirmektedir. Özellikle kadınlar ve çocuklar yakıt toplama ve uzun saatler boyunca dumanlı ocaklarda yemek pişirme görevleri nedeniyle daha fazla risk altındadır. Bahse konu dezavantajlı grup tehlikeli ve zaman alıcı işlerle uğraşırken eğitim, istihdam ve sosyal fırsatlardan mahrum kalmaktadır.
![şekil1](https://escarus.com/wp-content/uploads/2024/07/sekil1.jpg)
Şekil 1: Geleneksel ocak görseli
Modern ocaklar ise daha verimli yanmaya ve daha az emisyona odaklanmaktadır. Modern ocaklar için yakıtın tamamını enerjiye dönüştürebilecek ve yanma sırasında yeterli oksijen sağlayabilecek şekilde yanma odası tasarlanmaktadır. Teknolojideki ilerlemeler yanma verimliliğini artırmanın yanı sıra zararlı hava emisyonlarını azaltmaya da önemli katkı sağlamaktadır. Yanma sürecini optimize eden ve zararlı hava emisyonlarını azaltan bu tasarımlar daha az yakıt tüketmekte ve pişirme süresini kısaltmaktadır.
Modern ocaklar kendi içerisinde gelişmiş ocaklar ve temiz ocaklar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Gelişmiş ocaklar geleneksel ocaklara göre yakıtı daha verimli yakan pişirme çözümleri sunmaktadır.
![şekil2](https://escarus.com/wp-content/uploads/2024/07/sekil2.jpg)
Şekil 2: Gelişmiş ocak görseli
Temiz ocaklar ise güneş enerjili, elektrikli, LPG, biyogaz, etanol, pelet gibi enerji kaynaklarıyla çalışabilmektedir. Bu çeşitlilik kullanıcıların ihtiyaçlarına ve mevcut enerji kaynaklarına göre farklı çözümler sunmaktadır. Hem gelişmiş hem de temiz pişirme teknolojileri çevresel etkileri azaltarak ve halk sağlığını önemli ölçüde iyileştirerek ev içi hava kalitesini artırmaktadır.
![şekil3](https://escarus.com/wp-content/uploads/2024/07/sekil3.jpg)
Şekil 3: Temiz ocak görseli